Nadanie obywatelstwa polskiego, potocznie zwane naturalizacją, jest jednym ze sposobów nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca. Zgodnie z art. 18 obowiązującej ustawy o obywatelstwie polskim, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi na jego wniosek.
Uznanie za obywatela polskiego jest zupełnie inną instytucją niż naturalizacja i stanowi odrębny sposób uzyskania obywatelstwa polskiego.
Kto może ubiegać się o nadanie obywatelstwa polskiego, a kto o uznanie za obywatela polskiego?
Jeśli chodzi o przyznawanie obywatelstwa, odpowiedź jest bardzo prosta - każdy cudzoziemiec może się o nie ubiegać dla Polski obywatelstwo.
Obowiązujące przepisy prawa nie określają żadnych zasad ani wymogów naturalizacji poza złożeniem wniosku, a ustawodawca w żaden sposób nie ogranicza dostępu do nabycia obywatelstwa polskiego w ten sposób. Co więcej, również Konstytucja RP nie określa przesłanek nadania obywatelstwa.
Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku uznania za obywatela polskiego, gdyż zgodnie z ustawą o obywatelstwie polskim, za obywatela polskiego uważa się:
- cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 3 lata na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub prawa stałego pobytu, posiadający w Rzeczypospolitej Polskiej stabilne i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego
- cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub prawa stałego pobytu, który: a) pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim od co najmniej 3 lat lub b) nie posiada żadnego obywatelstwa;
- cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskanego w związku z posiadaniem statusu uchodźcy nadanego w Rzeczypospolitej Polskiej
- małoletni cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub zezwolenia na pobyt stały, którego jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie z rodziców niebędące obywatelem polskim wyraziło zgodę na to uznanie
- małoletni cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub prawa stałego pobytu, którego co najmniej jednemu z rodziców przywrócono obywatelstwo polskie, a drugi z rodziców niebędący obywatelem polskim wyraził zgodę na to uznanie
- cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie i legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 10 lat, który spełnia łącznie następujące warunki: a) posiada zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub prawo stałego pobytu, b) posiada stabilne i regularne źródło dochodu w Rzeczypospolitej Polskiej oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego;
- cudzoziemiec przebywający nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej rok na podstawie zezwolenia na pobyt stały, który uzyskane w związku z polskim pochodzeniem lub Kartą Polaka.
W obu przypadkach procedury rozpoczynają się wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się o polskie obywatelstwo. Łatwo zauważyć jedną z różnic pomiędzy tymi dwoma trybami. Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego może złożyć każdy, natomiast wniosek o uznanie za obywatela polskiego przeznaczony jest dla wąskiej grupy cudzoziemców.
Kto jest uprawniony do wydawania decyzji w obu trybach?
Nadanie obywatelstwa polskiego następuje w formie pisemnej decyzji. Zgodę taką wydaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Nie działa on jako organ administracji publicznej, ale jako Głowa Państwa Polskiego, symbolizująca jego majestat i suwerenność.
Oznacza to, że Prezydent RP nie jest ograniczony żadnymi warunkami i nie podlega żadnej kontroli. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują w tym zakresie żadnych środków prawnych (odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skargi na bezczynność).
Innymi słowy, od decyzji Prezesa nie można się odwołać i jest ona ostateczna. Możesz jednak złożyć nowy wniosek w przypadku odrzucenia.
Decyzja o uznaniu za obywatela polskiego należy do kompetencji wojewody i ma formę decyzji administracyjnej wydawanej zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego.
Czy cudzoziemiec musi znać język polski ubiegając się o polskie obywatelstwo?
Składając wniosek o polskie obywatelstwo, nie musisz udowadniać znajomości języka polskiego na żadnym poziomie, co nie oznacza, że nie jest to mile widziane.
Natomiast cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego jest obowiązany posiadać znajomość języka polskiego potwierdzoną urzędowym poświadczeniem znajomości języka na poziomie co najmniej B1 albo świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwem ukończenia szkoły za granicą z polskim językiem nauczania.
