Polski paszport jest dokumentem urzędowym uprawniającym do przekraczania granic i pobytu za granicą oraz poświadczającym obywatelstwo polskie, a także tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych zawartych w dokumencie.
Taka koncepcja została wprowadzona ustawą z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych. W związku z tym możemy wyróżnić trzy cechy polskiego paszportu.
Po pierwsze, stanowi dowód tożsamości osoby, do której ma zastosowanie. W związku z tym, a polski Paszport można sklasyfikować jako oficjalny dokument, na podstawie którego można ustalić pewne elementy tożsamości.
Po drugie, paszport jest dowodem istnienia węzła obywatelstwa polskiego.
Po trzecie, paszport jest świadectwem prawa kraju, który go wydał, do sprawowania ochrony dyplomatycznej nad posiadaczem takiego dokumentu.
Polski dokument paszportowy - wydanie i ważność
Ustawa o dokumentach paszportowych formułuje prawo każdego obywatela polskiego do uzyskania polskiego paszportu, dopuszczając jednocześnie możliwość pozbawienia lub ograniczenia tego prawa, ale tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie.
Polski dokument paszportowy jest dokumentem urzędowym. Sporządzany jest w opisanej formie i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
W obecnym stanie prawnym można wyróżnić cztery rodzaje dokumentów paszportowych: paszport, paszport tymczasowy, paszport dyplomatyczny i paszport służbowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Paszport jest najpowszechniejszym z dokumentów paszportowych przewidzianych przez prawo. Jest on ważny przez 10 lat od daty jego wydania, podczas gdy paszport wydany małoletniemu poniżej 13 roku życia jest ważny tylko przez 5 lat.
Specjalny dokument paszportowy to paszport tymczasowy. Ma on znacznie krótszy okres ważności niż paszport. Jest ważny przez okres w nim wskazany, ale nie dłużej niż 12 miesięcy od daty wydania. Paszport tymczasowy jest wydawany w przypadkach określonych przez prawo.
Co do zasady paszporty i paszporty tymczasowe w Polsce wydaje wojewoda, a za granicą konsul. Co do zasady za wydanie polskiego paszportu i paszportu tymczasowego pobierana jest opłata.
Uprawnionymi do otrzymania paszportu dyplomatycznego są m.in. Prezydent RP, Marszałek i Wicemarszałkowie Sejmu, Marszałek i Wicemarszałkowie Senatu, Prezes i Wiceprezesi Rady Ministrów, ministrowie, sekretarze i podsekretarze stanu, posłowie i senatorowie, posłowie do Parlamentu Europejskiego wybrani w Polsce, Prezes, Wiceprezes i sędziowie Trybunału Konstytucyjnego i inni.
Członkowie rodzin większości wyżej wymienionych uprawnionych osób są również uprawnieni do otrzymania paszportów dyplomatycznych. Co do zasady, paszport dyplomatyczny może być wykorzystywany wyłącznie do wykonywania obowiązków służbowych.
Polskie dokumenty paszportowe mają formę książeczki. Ich forma została szczegółowo uregulowana w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16.08.2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych.
Z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości, polskie paszporty ze stroną personalizacyjną o zmienionym wzorze i wykonaną ze sztywnego poliwęglanu, o wymiarach 85×125 i grubości 0,8 mm, zostały wprowadzone w listopadzie 2018 roku. Na zdjęciu posiadacza dodano, w formie fali, numer PESEL. Dodatkowo umieszczono miniaturę zdjęcia, chip RFID oraz symbol paszportu biometrycznego. Data urodzenia i numer PESEL na zdjęciu zostały wykonane drukiem wypukłym.
Na dole strony paszportu z danymi osobowymi dane właściciela są powtórzone w formie czytelnej dla komputera, co przyspiesza przetwarzanie w punktach granicznych. Zapis ten składa się z dwóch wierszy po 44 znaki wydrukowanych czcionką OCR-B. Ponadto dane są uzupełnione cyfrą kontrolną dla każdego pola cyfrowego oraz cyfrą kontrolną na końcu obejmującą większość danych z poprzednich pól. Nazwisko i imię w tym rekordzie nie zawierają polskich znaków diakrytycznych i nie są uwzględniane przy obliczaniu końcowej cyfry kontrolnej.
Należy wspomnieć, że wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej wymaga pisemnej zgody obojga rodziców, chyba że na mocy orzeczenia sądu jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej lub władza ta została ograniczona. Jeżeli stanowiska rodziców są rozbieżne lub uzyskanie zgody jednego z nich jest niemożliwe, zgodę na wydanie polskiego paszportu zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego.
